kreta pantserbeelden

 

De Romeinse keizers wisten wel hoe ze hun PR moesten voeren. Op elk forum (plein) stond wel een beeld van de regerende keizer en zijn familie of van de vorige keizer(s). Hun beeltenissen op munten gingen van hand tot hand tegelijk met de goede daden die de keizer had verricht en die gesymboliseerd of gepersonifieerd op de munten werden afgebeeld.

Van de ruim zeshonderd Romeinse pantserbeelden die tot nu toe – al dan niet in stukken – zijn terug gevonden, is er een groep beelden (ongeveer twintig exemplaren) die uniek is wat betreft de afbeeldingen op het kuras. Ze lijken sterk op elkaar en dankzij het feit dat enkele beelden nog het oorspronkelijke hoofd hebben, weten we dat het gaat om beelden van keizer Hadrianus. Ze werden uitsluitend in het Grieks sprekende deel van het Romeinse rijk gevonden. Zes exemplaren (of fragmenten ervan) werden in Athene, twee in Korinthe, twee in Olympia en vier op Kreta gevonden. Verder zijn er nog twee uit Noord-Afrika, twee uit Klein-Azië (Turkije) en twee uit het Syrische gebied bekend.

 

Gemeenschappelijk hebben al deze beelden een prachtig versierd kuras met een dubbele rij 'flappen' onderaan. Op het kuras staat een vrouwelijke figuur op de wolvin met Romulus & Remus (afb. hierboven). Aan weerszijden van de staande vrouw vliegen twee Victoriae (overwinningsfiguurtjes) met kransen in hun hand.

 

Op de flappen onderaan het kuras (afb. hierboven) is in het midden het hoofd van Zeus-Ammon afgebeeld en aan weerszijden hiervan (symmetrisch) adelaars, Medusa-hoofden en helmen. Op de onderste rij flappen zijn helmen, leeuwenkoppen, schilden e.d. afgebeeld.

Onderlinge, kleine verschillen maken het misschien mogelijk de beelden enigszins chronologisch in te passen. Twee van de oudste beelden – waarschijnlijk uit de begintijd van Hadrianus' regering – werden op Kreta gevonden en bevinden zich nu in de archeologische musea van Iraklion (Heraklion, rechtsboven) en van Istanbul (hiernaast).

De keizer laat zich hier als overwinnaar zien. Een (vrouwelijke) krijgsgevangene bevindt zich onder zijn linkervoet (Istanbul) of naast het rechter keizersbeen (Iraklion). Dat overwinningselement wordt op het kuras nog eens herhaald. Onder de benen van de vliegende Victoriae op het kuras ligt een naar boven kijkende krijgsgevangene (Iraklion) en bij het enorme beeld in Istanbul zijn op de centrale flappen van de onderste rij twee krijgsgevangenen te zien. 

Mogelijke interpretatie: hier is de keizer als overwinnende bevelvoerder te zien, dankzij de hulp van de godin Athena. Het gaat hier dan om beelden uit de beginperiode van zijn regering, toen Hadrianus opstanden moest onderdrukken en de oorlogen van zijn voorganger Trajanus tot een einde bracht met militaire en politieke middelen.

Maar iets later zijn de krijgsgevangenen op de pantserbeelden verdwenen en .....  (vervolg)

© conens & van wiechen A. van Wiechen