eusebius

 

Eusebius' Kerkgeschiedenis
[uit het Grieks] vertaald, bewerkt en van aantekeningen voorzien
door dr. Chr. Fahner

Zoetermeer, Uitgeverij Boekencentrum, 2000
472 p., kleine zwart-wit ill.- ISBN 978-90-239-0679-7

 

Veel weten we niet over de auteur Eusebius. Hij werd geboren aan het begin van de jaren 260. Het grootste deel van zijn leven bracht hij door in Caesarea Maritima (Palestina). Zijn familie behoorde wellicht tot de stedelijke elite, maar of die familie christelijk was of dat Eusebius op latere leeftijd zich tot het christendom bekeerde, is niet bekend. Caesarea, een rijke handels- en belangrijke bestuursstad, had toen een grote christelijke bibliotheek. Deze was gesticht door Origenes en de rijke intellectueel Pamphilus die in Alexandrië had gestudeerd en leermeester van Eusebius werd, schonk veel boekrollen. Eusebius werd een belezen man die naast christelijke werken ook zijn 'klassieken' kende. Naast het Grieks las hij Hebreeuws en Latijn, wellicht ook Aramees. Hij verbleef korte tijd in Tyrus en in Alexandrië. In 313 werd hij tot bisschop van Caesarea gewijd en hij was adviseur van keizer Constantijn tijdens het eerste Nicaea-concilie in 325. Rond 340 stierf Eusebius.

Hij kreeg in zijn tijd te maken met inter-christelijke geloofsverschillen – zoals de zg. Ariaanse kwestie – en met een bisschoppelijke concurrentie-strijd met Jeruzalem. Eusebius schreef veel (o.a. enkele theologische tractaten, verweerschrift tegen Marcellus), maar slechts ongeveer eenderde bleef bewaard. Belangrijk zijn vooral zijn historische werken, met name zijn Historia Ecclesiastica (Kerkgeschiedenis) en de Vita Constantini (Leven van keizer Constantijn). 

Fahner begint zijn boek met een korte inleiding (p.9-36) over Eusebius, diens werk Kerkgeschiedenis en over de vertaling van Eusebius' ingewikkelde Grieks en lange zinnen. De vertaler heeft "lange zinnen uit elkaar gehaald [] en in kortere eenheden weergegeven, soms door een puntkomma van elkaar gescheiden" (p.29). Als laatste: een korte literatuurlijst. Deze vertaling van de Kerkgeschiedenis is gelardeerd met – m.i. volstrekt overbodige – naïeve tekeningetjes en erg simpele kaartjes.

Eusebius' bedoeling met zijn boek Kerkgeschiedenis was in zijn eigen (vertaalde)  woorden: "verslag te doen van de personen die de heilige apostelen hebben opgevolgd en van de tijden waarin ze dat deden. De periode die ik beschrijf begint met het optreden van onze Heiland en strekt zich uit tot het heden. Ik wil vertellen over de vele belangrijke zaken die zijn voorgevallen in de geschiedenis van de kerk en over de mensen die in de meest bekende plaatsen de kerk op een voortreffelijke manier hebben bestuurd en geleid" (p.39).
In boek vier (p.161-200) behandelt Eusebius de regeringsperiode van Trajanus (r.98-117) tot en met die van Antoninus Pius (r.138-161). Het is een bron voor enkele acties uit de tweede joodse opstand tijdens de regering van Hadrianus en voor een brief "waarin Hadrianus verbiedt om de christenen zonder rechtszaak te straffen" (p.171).

© conens & van wiechen drs A. van Wiechen

 terug naar bronnen »»