athene - agora - pantserbeeld

 

Nergens staat een Romeins beeld zó op z'n plek dan Hadrianus' pantserbeeld op de Griekse agora in Athene. Hier in het bestuurlijke en economische hart van de oude stad staat de Romeinse keizer in marmer voor een decor van groen.

Nou denkt U, hoezo Hadrianus? Zijn hoofd ontbreekt! Klopt, maar elders in het Romeinse Rijk  – op Kreta, in Olympia, in Amman etc. – werden vrijwel identieke beelden gemaakt en neergezet. Steeds met dezelfde voorstelling op het pantser. Enkele van die beelden hebben nog het hoofd: Hadrianus' hoofd. Vandaar dat we bijna zeker kunnen zijn: dit is een beeld van keizer Hadrianus.

De boodschap op het pantser - dit soort beelden waren een onderdeel van de keizerlijke propaganda - geeft duidelijk politiek en voorkeur van deze keizer weer.

Onderop het pantser zien we een hondachtige met twee kleine baby'tjes eronder. Direct herkennen we hierin het bekende verhaal van Romulus en Remus, stichters van Rome die als baby's in de Tiber werden geworpen en vervolgens door een wolvin gezoogd. Kortom een verwijzing naar Rome.
Op het stevige fundament van deze wolvin staat fier een vrouwenfiguur. Ze houdt een schild vast en draagt een kort geschubd manteltje. Op andere beelden is soms ook nog duidelijk de helm op haar hoofd te zien.
Kortom, de gewapende godin Athena met haar bijzondere aegis (geitevel omzoomd met slangen en overdekt met schubben) om haar schouders geslagen. Ze is frontaal en een beetje stijfjes afgebeeld. Het gaat dan ook om een godinnen-beeld. De uil aan haar zijde bevestigt de identificatie.
De godin Athena staat op het stevige fundament Rome. Aan weerszijden van Athena vliegen twee vrouwenfiguurtjes aan, met kransen. Zij belichamen de overwinning: Victoria of voor de Grieken: Nike.

De boodschap is duidelijk: Rome vormt de basis waarop de Griekse wereld opnieuw de overwinningskransen krijgt "aangevlogen"!
Kortom, de goede relatie tussen Rome & Athene is weergegeven.
Zo is schitterend het beleid van keizer Hadrianus verbeeld. Als geen andere keizer kende Hadrianus alle uithoeken van zijn enorme rijk. Hij trok geregeld door het oostelijke, Griekse deel. Daar initieerde hij overal bouwactiviteiten en wilde van Athene de nieuwe hoofdstad maken van het 'Griekse' deel van het Romeinse rijk. Hadrianus die al jong de bijnaam Graeculus (Griekje) kreeg, droeg later de eretitel Panhellenios (Pan-hellenius), de stichter van het Panhellenion (een bijzondere 'vereniging' van Griekse steden).
Ook enkele postume pantserbeelden lieten deze "Grieks culturele" boodschap zien.

© conens & van wiechen A. van Wiechen